Poszukując następnego, wyjątkowego miejsca w Mościcach, zainteresował mnie niewielki skwer położony przy ul. Zbylitowskiej. Różnorodność drzew i krzewów oraz plątanina alejek zachęciły do zanurzenia się w ciszę przy dość ruchliwej ulicy.
Pośrodku klomb i kamienny, skromny pomnik z tablicą upamiętniającą postać hufcowego hm. Wincentego Muchy ps. „Komar”, „Założyciela i Komendanta Szarych Szeregów w czasie okupacji niemieckiej”. Po niżej podpis: „Harcerze-Żołnierze Szarych Szeregów 1998 r.”. Babcia moich koleżanek, Ani i Julki, pani Leokadia Paliga była w młodości jedną z harcerek mościckiego hufca, który prowadził hm. Wincenty Mucha, a w czasie okupacji, kiedy zakonspirowane harcerstwo przyjęło nazwę Szarych Szeregów, służyli w nim Jej siostra ps. „Mrówka” oraz szwagier ps. „Edward II”.                             
Inicjatorem stworzenia w Mościcach Harcerstwa był w 1934 r. Pan Prezydent RP, prof. Ignacy Mościcki. Harcmistrz Wincenty Mucha, który przybył do Mościc z Jaworzna i rozpoczął pracę jako chemik na wydziale chloru PFZA, został od razu w 1935 r. mianowany drużynowym. Szkolił kilkunastoletnich harcerzy do samodzielności i zaradności. Obozowa dyscyplina, szkolenia w różnych sprawnościach, gry polowe, zabawy ruchowe, a wieczorem ognisko, gawędy i śpiewy zacieśniały przyjaźń. Każda wykapka (wycieczka w najbliższe okolice) dawała moc przeżyć i była praktycznym sprawdzianem nabytych umiejętności. Test z tzw. „ pionierki” był  nie lada wyczynem. Należało do niej konstruowanie takich urządzeń obozowych  jak: prycze, kuchnie, jadalnie, latryny, bramy, mostki i kładki za pomocą sznurów, bez gwoździ. Z tych umiejętności już za kilka lat, w czasie wojny,  na co dzień  harcerze zdawali egzamin. W czasie okupacji zakonspirowanym, mościckim Harcerstwem, a później Szarymi Szeregami, nadal kierował hm. W. Mucha. Harcerze organizowali między innymi  akcje zbiórek żywności i ciepłej odzieży dla jeńców wojennych. Kolportowali prasę podziemną, przeprowadzali akcje sabotażowe i prowadzili propagandę antyhitlerowską. Kolportaż  był zadaniem  młodszych harcerzy i harcerek. W tej działalności bardzo wyróżniała się Longina Woś ps. „Mrówka”. Wielu harcerzy swoją służbę ojczyźnie odbywało w lesie przeprowadzając różne akcje dywersyjne . Do jednej z głośniejszych należała akcja „Most III” oraz wysadzenie pociągu pancernego pod Pławną i  zbrojne starcia z Niemcami w okolicach Jamnej. Tam właśnie w  4 kompanii „Ewa” 1 partyzanckiego batalionu „Barbara” Armii Krajowej wywodzącego się z Szarych Szeregów służył Edward Wojdyłło ps. „Edward II”.

Po wojnie, kiedy nastała nowa rzeczywistość, harcerze zrzeszeni w Szarych Szeregach, ujawnili swoją działalność. Reaktywowano mościcki hufiec, który nadal prowadził hm. W. Mucha. Dyrekcja fabryki przydzieliła im pomieszczenia w willi, w której mieszkali przed wojną jej dyrektorzy ( tzw. Dyrektorówkę). 15.VII.1945r. odbyła się uroczystość przekazania odnalezionego na terenach niemieckich, przedwojennego sztandaru hufca Mościckiego oraz jego powtórne poświęcenie przez ks. Kapelana Stanisława Indyka. Wraz z tą uroczystością skończył swoją działalność w Mościcach hufcowy Harcmistrz Wincenty Mucha. Zmarł w 1978r. w Jaworznie-Szczakowej. Pan  Wiktor Grygiel w swojej pracy pt.: „Szlakiem harcerskim i Szaro-Szeregowym” tak o nim napisał: „Był prawym Polakiem, kochał młodzież i całym życiem służył Polsce”.
Pomnik, przy którym się znalazłam, powstał w 1998 r. z inicjatywy i spontanicznej ofiarności żołnierzy Szaro-Szeregowych oraz byłych mościckich harcerzy, którzy u kresu swego życia za cel obrali sobie przekazywanie tradycji i kultywowanie pamięci o swych poległych kolegach młodemu pokoleniu.

Marysia Adamczyk

Bardzo dziękuję Pani Leokadii Paliga za ciekawą opowieść i dostarczenie niezbędnych materiałów do napisania artykułu. Pomocna okazała się publikacja p. Wiktora Grygla pt.: „Szlakiem harcerskim i Szaro-Szeregowym lata 1934-1949.”

Już w styczniu 1945 roku rozmowy na ten temat prowadził w Wydziale Szkół Średnich Kuratorium Okręgu Krakowskiego ks. Indyk. Dwa szczególnie argumenty w tych rozmowach podkreślał: po pierwsze istnienie szkoły średniej w Mościcach leży przede wszystkim w interesie samej młodzieży, ze względu na trudności komunikacyjne (tu trzeba dodać, że pod koniec wojny do Mościc przybyło wielu mieszkańców Warszawy i okolic wysiedlonych przez Niemców w czasie powstania i w okresie wyburzania stolicy, co spowodowało napływ młodzieży);  po drugie - do tak zlokalizowanej szkoły zgłaszać się będzie licznie młodzież z miejscowości leżących czasami nawet daleko na zachód od Tarnowa.

Pod koniec stycznia z ambony w mościckiej kaplicy ogłoszono zapisy do szkoły. Kuratorium wyraziło bowiem zgodę i powstała szkoła, choć bez państwowych uprawnień. Początkowo jej nazwa brzmiała: Prywatne Koedukacyjne Gimnazjum i Liceum Związku Pracowników Chemicznych w Mościcach. Oficjalnie szkoła rozpoczęła pracę 18 lutego 1945 roku (trwała jeszcze wojna). Pierwszy rok szkolny, skrócony, a więc szczególnie intensywny zakończył się pierwszą maturą w nowej szkole w lipcu 1945 roku. Już wówczas uczyło się w szkole ponad 200 uczniów i pracowało 25 nauczycieli.
W związku ze zmianami ustroju szkolnego (ograniczaniem praw do prowadzenia szkół przez podmioty prywatne), w marcu 1947 roku Kuratorium Okręgu Szkolnego w Krakowie wystąpiło do Ministerstwa Oświaty o nadanie mościckiej szkole uprawnień szkoły państwowej. Ministerstwo Oświaty zarządzeniem z 1 marca 1948 roku (z mocą prawną od 1 lutego 1948) przyznało status państwowy i zmieniło nazwę na Państwowe Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące w Mościcach.
Warunki pracy w szkole były początkowo bardzo trudne, gdyż nie miała ona własnego budynku. Nauka odbywała się na zmiany w budynku szkoły powszechnej w Mościcach i w budynkach starej Administracji Zakładów Azotowych. W związku z tym w 1947 roku powołano Społeczny Komitet Budowy Szkoły, wśród członków którego byli m.in.: Jan Gdowski, Jan Grela, Alfred Hampel, Stanisław Laska, Józef Peterko, Stanisław Skotarski, Wawrzyniec Wojtasiewicz, ze Stanisławem Aniołem, Dyrektorem Zakładów Azotowych jako przewodniczącym.
Dzięki ogromnej życzliwościi i ofiarności środowiska nauka w nowym gmachu rozpoczęła się już w październiku 1950 roku. 1 września 1950 roku zgodnie z postanowieniem władz oświatowych o zmianie systemu oświaty Państwowe Gimnazjum i Liceum w Mościcach zostało zreorganizowane i powstała Szkoła Podstawowa i Liceum Ogólnokształcące w Tarnowie - Świerczkowie. 21 stycznia 1959 roku Liceum otrzymało patrona - imię Stanisława Anioła, człowieka wielce zasłużonego dla samej szkoły oraz całego środowiska lokalnego. 1 września 1965 roku kolejna decyzja władz oświatowych wprowadza następna reorganizację szkoły - powstają wówczas dwie placówki - oddzielna Szkoła Podstawowa nr 17 i IV Liceum Ogólnokształcące w Tarnowie.

W 1999 roku dokonano nowej reorganizacji systemu szkolnictwa w Polsce, wprowadzając sześcioletnią szkołę podstawową, trzyletnie gimnazjum i trzyletnie liceum lub dwuletnią szkołę zawodową. W związku z tym powołany został Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 1,w skład którego wchodziły:
IV Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Anioła i Gimnazjum nr 10.W 2005 roku uczniowie, rodzice, nauczyciele postanowili, a Rada Miasta podjęła stosowną uchwałę, by IV LO  nosiło imię Jana Pawła II. W 2011 roku w skład Zespołu Szkół Ogólnokształcących nr 1 została włączona mieszcząca się w tym samym budynku Szkoła Podstawowa nr 17 .
W ciągu kilkudziesięciu lat swojej działalności IV Lo wykształciło kilka tysięcy młodych ludzi, otwierając m drogę do zawodowej i życiowej kariery.

Znani absolwenci:

Mieczysław Bień
Absolwent IV LO
Prezydent miasta Tarnowa w latach 1990- 1994 oraz 2002- 2006.

Ryszard Ścigała
Absolwent IV LO z 1976 roku.

Obecny prezydent miasta Tarnowa. Ukończył studia wyższe na Wydziale Elektroniki, Automatyki i Elektrotechniki Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie, kierunek Fizyka Techniczna.Doktorat na Politechnice Łódzkiej. Od 1981 roku był związany z Zakładami Azotowymi w Tarnowie- Mościcach S.A. Od 2001-2002 r. był prezesem Polskiej Izby Przemysłu Chemicznego w Warszawie. W latach 2001-2006 zajmował stanowisko Prezesa Zarządu oraz Dyrektora generalnego Zakładów Azotowych w Tarnowie- Mościcach S.A.


Ks. Prof. Michał Heller
Absolwent IV LO z 1953 roku.

Kosmolog, filozof, teolog, wykładowca Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie. W 1959 r. przyjął święcenia kapłańskie. Prowadzi badania z zakresu fizyki teoretycznej i kosmologii oraz filozofii i historii nauk, a także powiązań nauk ścisłych filozofią i teologią. Sformułował koncepcję „modeli seryjnych”, która dotyczy ewolucji wczesnego Wszechświata. Jest autorem ponad 30 książek, wielu prac naukowych i popularnonaukowych, m.in. The Scence of Space-Time (1981- wspólnie z D.J Raine’em), Question to the Universe(1986), Filozofia świata(1992).


Biskup Jan Styrna
Absolwent IV LO z 1959 roku.

Studiował filozofię i teologię w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie. W dniu 27.06.1965 roku w tarnowskiej katedrze przyjął święcenia kapłańskie. W roku 1971, został skierowany na studia specjalistyczne w Instytucie Pastoralnym w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie. W 1991 r. Ojciec Święty Jan Paweł II mianował ks. doktora Jana Styrnę biskupem pomocniczym w Tarnowie. Wielkim oddaniem zajmował się formacją świeckich katechetów oraz pracą w Komisji Kaznodziejskiej. Gorliwa i oddana posługa biskupa Jana Styrny była  zauważana i doceniana nie tylko na forum diecezjalnym.


Biskup Bronisław Dembowski
Absolwent IV LO z 1946 roku.

W 1950 r. wstąpił do seminarium duchownego w Warszawie. Święcenia kapłańskie otrzymał 23 sierpnia 1953 r. od kardynała Stefana Wyszyńskiego. Był wikariuszem w par. Piastów. Od jesieni 1955 r. rozpoczął studia na Wydziale Filozofii KUL. W 1961 uzyskał doktorat w zakresie filozofii teoretycznej. W dniu 25 marca 1992 r. została ogłoszona decyzja Ojca św. Jana Pawła II o mianowaniu ks. Dembowskiego Biskupem Włocławskim. Od 26 kwietnia 2003 r. Ksiądz Biskup Bronisław Dembowski jest biskupem seniorem. W 1988 r. Ks. Dembowski brał udział w obradach tzw. Okrągłego Stołu. Jest autorem wielu publikacji, m.in. Spór o metafizykę. Główne poglądy na metafizykę w Polsce na przełomie XIX/XX wieku.


Tomasz Olbratowski
Absolwent IV LO z 1980 roku.

Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jest dziennikarzem radiowym, satyrykiem i felietonistą. Od 1992 pracownik radia  RMF FM. Od 1998 roku pracuje przy porannym programie krakowskiej stacji. Codziennie prezentuje swoje satyryczne felietony w audycji Wstawaj szkoda dnia!. Wraz z Przemysławem Skowronem i Pawłem Oksanowiczem, jest gospodarzem Wolnych Żartów w RMF FM. W 2005 roku wydał książkę "Wstawaj, szkoda DN(i)A", w której zebrał najlepsze swoje felietony. Tomasz Olbratowski współtworzył program Europa da się lubić emitowany w TVP2. Współpracuje także z Kabaretem pod Wyrwigroszem. Wraz z członkami kabaretu stworzył cykl "Między Bugiem, a prawdą". W 2007 roku wybrany Dziennikarzem Roku Małopolski.


Kleryk Robert Gucwa
Absolwent IV LO z 1988 roku.

Pierwszy polski kleryk Stowarzyszenia Misji Afrykańskich (SMA) w okresie powojennym, zginął podczas napadu rabunkowego zastrzelony przez napastników podczas pracy misyjnej 15 listopada 1994 roku w domu formacyjnym SMA w Bangui (Rep. Środkowoafrykańska). Poświęcił całe, tragicznie zakończone życie, na głoszenie Dobrej Nowiny. Dzięki niemu poznali ją ludzie, którym może nigdy nie byłoby to dane.


Piotr Sambor
Absolwent IV LO z 1980 roku.

Studiował w krakowskiej PWST im. L. Solskiego (Wydział Reżyserii i Dramatu). Wraz z innymi studentami rozpoczął pracę pod szyldem koła naukowego. Jednym z jej owoców było przedstawienie pt. "Pragmatyści" wg St. I. Witkiewicza. Stało się ono głównym argumentem w zamiarze pozyskania publiczności zakopiańskiej dla idei powołania stałego teatru w stolicy Tatr. Jest prezesem i redaktorem naczelnym Radia Alex Zakopane (radio o charakterze typowo lokalnym, ukierunkowane na społeczność Podhala, Spisza i Orawy oraz na turystów, stąd wyczerpująca informacja turystyczna. Programy informacyjne, folklorystyczne i reklamowe przeplatane są różnorodną muzyką.)


Zygmunt Kolenda
Absolwent IV LO z 1953 roku.

Doktor nauk technicznych (1965), dr habilitowany (1968), prof. zwyczajny (1989) i nadzwyczajny (1976). Posiada tytuł Inżyniera Europejskiego nadany przez European Federation of National Engineering Associations, Paryż (1995). Dziekan Wydziału Metali Niezależnych AGH w latach 1978-1985, członek korespondent PAU (od 1996) . Wykładowca na zagranicznych uczelniach w Meksyku, Japonii i Kanadzie. Jest autorem ponad 120 artykułów naukowych, autor i współautor trzech książek. Promotor wielu prac magisterskich oraz recenzent prac habilitacyjnych. Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, dwukrotnie otrzymał Nagrodę Ministra. Jego córka- Katarzyna Kolenda- Zaleska jest dziennikarką TVN 24.


Janusz Nowotny
Absolwent IV LO z 1953 roku.

Autor wielu książek, m.in. Edukacja i reedukacja ruchowa, Podstawy fizjoterapii. Profesor, doktor habilitowany nauk medycznych, medycyny oraz nauki kultury fizycznej. Specjalizuje się w rehabilitacji medycznej, fizjoterapii i rehabilitacji ruchowej.  Pracuje na Wydziale Fizjoterapii WSA w Bielsku-Białej,  kierownik Katedry i Zakładu Fizjoterapii ŚAM.  Promotor wielu przewodów doktorskich, m.in. Postawy Studentów Akademii Wychowani Fizycznego wobec odnowy biologicznej jako zespołu narzędzi i technik prozdrowotnych.


Witold Golemo
Absolwent IV LO z 1977 roku.

Absolwent Wydziału Ekonomiki Obrotu Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Pracę w tarnowskich Azotach rozpoczął w latach 90. na stanowisku: specjalisty ds. pozyskiwania i spłaty kredytu, kierownika zespołu ds. kredytu i obrotu papierów wartościowych, kierownika Działu Polityki Finansowej oraz - od 1 lutego 2002 r. - dyrektora ds. finansowych. Jest autorem i współautorem najlepszych wdrożeń w Zakładach Azotowych w Tarnowie-Mościcach z zakresu ekonomii i finansów. Witold Golemo pełnił obowiązki Skarbnika Miasta Tarnowa, gdzie wykonywał kompetencje głównego księgowego budżetu Miasta i odpowiadał za gospodarkę finansową Tarnowa. W dniu 15 lipca 2008 r. Witold Golemo przyjął propozycję objęcia stanowiska dyrektora departamentu finansów.


Leszek Golba
Absolwent IV LO z 1979 roku.

Ukończył Uniwersytet Jagielloński w Krakowie (Wydział Prawa i Administracji, sp. politolog i historyk); działacz  Konfederacji Polski Niepodległej, był posłem na Sejm I kadencji w latach 1991- 1993,  radnym tarnowskim, w latach 1990-1994.


Witold Szczepiński
Absolwent IV LO.

Studiował na Wydziale Organizacji Produkcji Politechniki Śląskiej, uzyskując tytuł specjalisty w zakresie organizacji przemysłu chemicznego.Od 1 stycznia 2002 r. pełnił obowiązki Dyrektora ds. Technicznych i Rozwoju ZAT S.A. Poprzednio pełnił m.in. funkcję dyrektora Centrum Tworzyw Sztucznych (1999-2001) i kierownika Zakładu Syntezy (1991-1999), kierownika Wydziału Krzemu Zakładu Syntezy (1987-1990).  Jest autorem lub współautorem blisko 40 specjalistycznych projektów racjonalizatorskich, w tym objętych ochroną patentową. Kieruje pracami tarnowskiego oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego.


Zygmunt Jakubek
Absolwent IV LO z 1976 roku

Mgr. fizyki, Uniwersytet Jagieloński- 1982r; doktor chemii fizycznej, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, USA- 1995r; pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Rzeszowie (dzisiejszy Uniwersytet Rzeszowski); Starszy Asystent Tsinghua Uniwersity- Pekin;  pracownik naukowy- National Research Counsil of Canada, Universite Paris- Sud; Professeur Visité, McMaster University, Hamilton, Canada; zainteresowania pozazawodowe: fotografia, genealogia i podróże. Napisał ponad 40 artykułów naukowych (USA, Kanada, Wielka Brytania, Korea, Japonia) oraz kilkanaście publikacji prasowych (Polska, USA, Japonia). Obecnie  Zygmunt Jakubek mieszka wraz z rodziną w Ottawie.

Andrzej Jakliński
Absolwent IV LO z 1945 roku.

Lekarz medycyny, dr nauk medycznych (1960), dr habilitowany (1963), prof. nadzwyczajny (1972) oraz profesor zwyczajny (1980). Jest autorem ponad 100 publikacji, pierwszym współautorem i redaktorem podręcznika Medycyna sądowa. Był redaktorem naczelnym organu medycyny sądowej Archiwum medycyny sądowej i kryminologii w latach 1967-1985. Prezes Okręgowego Sądu Lekarskiego w Lublinie. Otrzymał liczne nagrody naukowe ( Minister Zdrowia Io ) oraz odznaczenia państwowe ( w tym Krzyże : Kawalerski i  Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Krzyż Zasługi). Doctor honoris causa Akademii Medycznej w Lublinie. Zmarł w 1995 roku.

Źródło artykułu: http://www.iv-lo.tarnow.pl